Stan zwany popularnie "kacem" wynika z zatrucia organizmu nadmiarem alkoholu. Przejawia się bólem głowy, suchością w ustach, nudnościami i ogólnym osłabieniem. Większość objawów kaca spowodowana jest toksycznymi związkami, jakie powstają w wyniku utleniania alkoholu (głównie aldehydem octowym), a także odwodnieniem organizmu wskutek wzmożonego wydalania moczu, niedoborem mikroelementów (sód, potas, wapń, magnez) oraz spadkiem poziomu cukru we krwi. Zjawisko kaca pomaga nam określić nasze granice rozsądnego picia i może chronić przed nadużywaniem alkoholu, jest ostrzeżeniem ze strony naszego organizmu: "przesadziłeś, nie rób tego więcej". Istnieje obawa, że mając pigułkę na kaca, ludzie piliby więcej i łatwiej uzależnialiby się od alkoholu. Proponujemy więc raczej wyciąganie wniosków z doświadczeń i zapobieganie poprzez rozsądne i umiarkowane picie niż poszukiwanie cudownych metod na pozbycie się kaca.

Od strony biologicznej kobieta jest bardziej niż mężczyzna narażona na wszelkie konsekwencje picia alkoholu. Spożycie tej samej ilości alkoholu przez mężczyznę i kobietę powoduje wyższe stężenie alkoholu we krwi kobiety. Związane jest to głównie z proporcjonalnie większą ilością tkanki tłuszczowej oraz mniejszą ogólną ilością wody w organizmie kobiety. Ponadto na metabolizm mają wpływ hormony wydzielane w różnych fazach cyklu miesięcznego. Potrzeba także znacznie mniej czasu na to, aby u kobiety rozwinął się pełny obraz zespołu uzależnienia od alkoholu. Kobiety częściej piją samotnie i ukrywają swoje uzależnienie, co sprawia, że trudniej jest im uporać się z tym problemem.

Czas potrzebny do zneutralizowania alkoholu zawartego w jednej standardowej porcji alkoholu (równowartość 200 ml piwa, 100 ml wina lub 20 ml wódki) wynosi około godziny. Różnice w szybkości eliminowania alkoholu z organizmu uwarunkowane są wagą i płcią. Jest to powolny proces, którego nie tylko nie można przyspieszyć, a który ulega spowolnieniu, gdy człowiek dalej pije.

Dla rozwoju uzależnienia nie ma znaczenia rodzaj spożywanego alkoholu. Różne napoje alkoholowe zawierają tą samą substancje chemiczną - alkohol etylowy, czyli etanol o wzorze C2 H5OH. Jedyna różnica dotyczy stężenia alkoholu, mechanizmy uzależnienia działają w taki sam sposób. Dlatego ostrożność należy zachować również w przypadku spożywania alkoholi niskoprocentowych.

Zdaniem niektórych badaczy bezpieczna ilość alkoholu, a więc nie związana ze zbyt dużym ryzykiem wystąpienia szkód zdrowotnych, wynosi dla mężczyzn 3-4 porcje, a dla kobiet- 2 porcje alkoholu dziennie, wypijane przez 5 dni w tygodniu (sugeruje się 2 dni przerwy w tygodniu). Jednocześnie podkreśla się, że jednorazowe wypicie tygodniowej normy zwiększa ryzyko wystąpienia niekorzystnych zmian w organizmie. Próby ilościowego określenia bezpiecznego picia nie znalazły jednak szerszego poparcia ze względu na indywidualne cechy konsumentów. To, co jest bezpieczne dla jednych, może się okazać bardzo niebezpieczne dla innych.

Picie na czczo jest szczególnie niebezpieczne. Alkohol spożywany "na pusty żołądek" jest znacznie szybciej wchłaniany z jelit, a wątroba ma mniejsze możliwości rozkładu etanolu (trwa to dłużej). Ponadto zwiększa się wydzielanie soku żołądkowego, który niszczy wtedy błonę śluzową żołądka i może prowadzić do owrzodzeń. Picie na czczo wzmaga także negatywne działanie alkoholu na układ nerwowy.
Warto także pamiętać, że skłonność do spożywania alkoholu z rana jest jednym z symptomów nadużywania alkoholu (patrz test CAGE).

Nie należy pić bezpośrednio przed treningiem oraz tego samego dnia po treningu, kiedy mięśnie przechodzą fazę regeneracji. Osoby, które chcą osiągnąć wyniki w sporcie powinny ograniczać spożywanie alkoholu do minimum, gdyż każda jego ilość dociera do centralnego układu nerwowego niszcząc ciężko wypracowane podczas treningów stereotypy dynamiczne (skomplikowane systemy połączeń w mózgu, które zaczynają funkcjonować jako całość pod wpływem pierwszego bodżca uruchamiającego). Alkohol zaburza koordynacje i ekonomikę ruchów, osłabia umiejętność prawidłowego oceniania odległości i refleks, co może powodować kontuzje i wypadki. Ponadto odpowiada za szybsze męczenie się i nadmierną utratę ciepła z organizmu, a jednocześnie, pomimo wysokiej wartości energetycznej, nie jest żródłem energii w pracy mięśni.

Chociaż istnieją badania mówiące o tym, że umiarkowane spożywanie alkoholu zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, to jednak dużo więcej badań wykazuje, że intensywne picie alkoholu jest przyczyną schorzeń układu sercowo- naczyniowego, jak np. nadciśnienie, zwyrodnienie włókien mięśnia sercowego, arytmia, udary mózgowe. Mitem jest pogląd, że alkohol poprawia krążenia w naczyniach wieńcowych. Subiektywna poprawa nie jest wynikiem rozszerzenia naczyń, lecz efektem znieczulającego działania alkoholu. Mięsień sercowy pozostaje nadal niedotleniony.

Do sygnałów ostrzegawczych, które poprzedzają problem alkoholowy należą: picie w samotności, zwiększająca się tolerancja na alkohol - tzw. "mocna głowa" (umiejętność wypijania znaczących ilości alkoholu bez przykrych dolegliwości zdrowotnych), stopniowa koncentracja życia wokół picia, brak innych poza alkoholem alternatywnych sposobów radzenia sobie ze stresem, narastające konflikty w domu i w pracy, drażliwość w rozmowach na temat picia i ilości wypijanego alkoholu, pojawiające się po wypiciu alkoholu luki pamięciowe i postępująca utrata kontroli nad piciem.

Częstym powodem lekceważenia tych niepokojących sygnałów, na które warto zwrócić szczególną uwagę jest:
- brak wiedzy
- fałszywe przekonania na temat picia alkoholu
- kształtujący się mechanizm zaprzeczania charakterystyczny dla uzależnienia.